Pad Berlinskog zida, jednog od najpoznatijih simbola Hladnog rata i podjele Evrope, dogodio se na današnji dan, 9. novembra 1989. godine.
Tačno 37 godina kasnije, Njemačka se prisjeća historijskog događaja koji je omogućio ponovno ujedinjenje zemlje i označio početak velikih političkih promjena na evropskom kontinentu.
Berlinski zid gotovo tri decenije razdvajao je porodice, prijatelje i stanovnike istog grada. Njegovim otvaranjem završeno je razdoblje tokom kojeg su građani Istočne Njemačke bili suočeni sa strogim ograničenjima kretanja i zabranom slobodnog odlaska na Zapad.
Zašto je izgrađen Berlinski zid?
Nakon završetka Drugog svjetskog rata Njemačka je podijeljena na četiri okupacione zone, kojima su upravljali Sjedinjene Američke Države, Velika Britanija, Francuska i Sovjetski Savez.
Godine 1949. od zapadnih okupacionih zona formirana je Savezna Republika Njemačka, dok je na teritoriji pod sovjetskom kontrolom nastala Njemačka Demokratska Republika, poznata kao Istočna Njemačka.
U godinama koje su uslijedile veliki broj stanovnika napustio je istočni dio zemlje. Procjenjuje se da je između 1949. i 1961. godine oko tri miliona ljudi prešlo na Zapad, među kojima su bili brojni mladi i obrazovani građani.
Kako bi zaustavile masovno iseljavanje, istočnonjemačke vlasti odlučile su zatvoriti granicu u Berlinu. U augustu 1961. godine postavljena je bodljikava žica, a ubrzo je započela izgradnja betonskog zida.
Granični sistem dug približno 156 kilometara okruživao je Zapadni Berlin, dok su pojedini dijelovi zida dostizali visinu od 3,6 metara.
Pad Berlinskog zida omogućio je ponovno ujedinjenje Njemačke
Tokom 28 godina postojanja zida mnogi građani pokušavali su pobjeći iz Istočne Njemačke. Prema podacima navedenim u izvještaju agencije Anadolu, najmanje 138 osoba izgubilo je život pokušavajući prijeći granicu u Berlinu, dok je 5.075 ljudi uspjelo pobjeći preko graničnih prepreka.
Preokret je nastupio 9. novembra 1989. godine, kada je nakon najave ublažavanja ograničenja putovanja veliki broj građana krenuo prema graničnim prijelazima. Graničari su pod pritiskom okupljenih otvorili prolaze, a hiljade ljudi iz istočnog i zapadnog dijela grada počele su slaviti.
Prizori građana koji stoje na zidu, grle se i prelaze granicu postali su simbol završetka jedne historijske epohe.
Fizičko uklanjanje zida odvijalo se postepeno, dok je formalno ujedinjenje Istočne i Zapadne Njemačke uslijedilo 3. oktobra 1990. godine. Taj datum danas se obilježava kao Dan njemačkog jedinstva.
Sjećanja na podijeljenu Njemačku i danas su živa
Povodom 37. godišnjice ovog događaja, novinari agencije Anadolu razgovarali su s posjetiocima Memorijalnog centra Berlinskog zida, koji su podijelili lična iskustva iz vremena podijeljene Njemačke.
Andrea-Barbara Czeskleba prisjetila se da je vijest o otvaranju granice dočekala s velikim iznenađenjem i radošću. U Istočnoj Njemačkoj imala je rodbinu koju je povremeno posjećivala, a posebno su joj ostali u sjećanju nestašice robe, ograničene mogućnosti kupovine i stroge granične kontrole.
Nakon pada zida ponovo je posjetila članove porodice u Chemnitzu. Iako su bili sretni što konačno mogu slobodno putovati, suočavali su se s nezaposlenošću i finansijskim poteškoćama.
Berthold Just, koji se u novembru 1989. godine zatekao u Istočnoj Njemačkoj, ispričao je da je vijest o otvaranju granice dočekao tokom organizovanog putovanja. Na televiziji je kasnije vidio građane okupljene na zidu, što je potvrdilo da se dogodilo nešto što je godinama izgledalo nezamislivo.
Slična sjećanja podijelio je Albert Harms, nekadašnji službenik u saveznoj pokrajini Sjeverna Rajna-Vestfalija. Vijest je čuo na radiju tokom vožnje automobilom, a iznenađenje je bilo toliko veliko da je morao zaustaviti vozilo kako bi shvatio šta se dogodilo.
Harms smatra da je političko ujedinjenje Njemačke završeno, ali da društvene i ekonomske razlike između nekadašnjeg istoka i zapada zemlje još nisu potpuno prevaziđene.
Dijelovi Berlinskog zida danas su historijski spomenici
Ostaci Berlinskog zida danas se mogu vidjeti na više lokacija u njemačkoj prijestolnici. Memorijalni centar, sačuvani dijelovi zida i nekadašnji granični prijelazi podsjećaju na život u podijeljenom gradu.
Iako se otvaranje zida dogodilo 9. novembra, Njemačka godišnjicu ujedinjenja obilježava 3. oktobra. Deveti novembar u njemačkoj historiji povezan je i s Kristalnom noći 1938. godine, kada su nacisti organizovali napade na Jevreje, njihove domove, trgovine i sinagoge.
Prema podacima Fondacije Berlinski zid, najmanje 140 osoba izgubilo je život u okolnostima povezanim s graničnim režimom između 1961. i 1989. godine. Njihove sudbine danas su dio stalnih postavki i komemoracija posvećenih žrtvama podjele.
