Armin Nurkanović, naučnik iz Tuzle koji radi na Univerzitetu u Freiburgu u Njemačkoj, predvodit će petogodišnje istraživanje usmjereno na razvoj matematičkih metoda koje bi mogle unaprijediti rad robota i upravljanje energetskim sistemima. Njegov projekt HITRO dobio je podršku Evropskog istraživačkog vijeća (ERC), jedne od najznačajnijih evropskih institucija za finansiranje naučnih istraživanja.
Riječ je o istraživanju koje nastoji riješiti jedan od složenijih problema savremene robotike, kako omogućiti tehničkim sistemima da dovoljno brzo donose odluke i prilagođavaju se promjenama tokom rada.
Nurkanović je postdoktorski istraživač na Institutu za mikrosistemsko inženjerstvo (IMTEK) Univerziteta u Freiburgu, gdje se bavi matematičkom optimizacijom i upravljanjem složenim dinamičkim sistemima.
Za realizaciju njegovog projekta Evropsko istraživačko vijeće odobrilo je 1,5 miliona eura, namijenjenih petogodišnjem naučnoistraživačkom radu koji počinje u aprilu 2027. godine.
Šta će istraživati Armin Nurkanović kroz projekt HITRO?
Projekt pod nazivom HITRO, odnosno Hybrid Real-Time Model Predictive Control, usmjeren je na razvoj algoritama koji omogućavaju upravljanje takozvanim hibridnim dinamičkim sistemima u stvarnom vremenu.
Jednostavan primjer takvog sistema je robot koji hoda. Dok se njegova noga kreće kroz zrak, odvija se kontinuirano kretanje, ali u trenutku kada stopalo dotakne tlo dolazi do nagle promjene koju sistem mora odmah prepoznati i pravilno obraditi.
Upravo takve situacije predstavljaju veliki matematički izazov. Postojeće metode mogu zahtijevati toliko složene proračune da računar ne stigne dovoljno brzo reagovati na promjene.
Nurkanović i njegov istraživački tim nastojat će razviti algoritme koji će takve proračune obavljati efikasnije, koristeći posebne matematičke karakteristike ovih sistema.
Razvijene metode bit će ispitivane na primjerima iz robotike i sistema obnovljivih izvora energije. Dugoročno bi mogle doprinijeti razvoju prilagodljivijih robota, ali i efikasnijem upravljanju energetskim postrojenjima.
Govoreći o projektu, Nurkanović je istakao da poseban izazov predstavlja povezivanje složenih matematičkih metoda sa zahtjevima njihove praktične primjene, gdje se odluke moraju donositi u vrlo kratkom vremenu.
Zanimljivo je i da je za naziv projekta odabrao riječ HITRO, koja u bosanskom jeziku označava brzo i spretno djelovanje, upravo ono što istraživači žele postići razvojem novih algoritama.
Od Univerziteta u Tuzli do evropskih naučnih istraživanja
Naučni put Armina Nurkanovića započeo je na Univerzitetu u Tuzli, gdje je studirao elektrotehniku, a školovanje je nastavio na Tehničkom univerzitetu u Minhenu.
Doktorirao je 2023. godine na Univerzitetu u Freiburgu, gdje danas istražuje matematičke metode za optimalno upravljanje složenim tehničkim sistemima.
Njegov dosadašnji naučni rad već je prepoznat u međunarodnoj akademskoj zajednici. Zajedno s koautorima dobio je nagradu IEEE Control Systems Letters Outstanding Paper Award za 2022. godinu, koja se dodjeljuje za izuzetan naučni rad u oblasti sistema upravljanja.
Tokom ljetnog semestra 2025. godine bio je i gostujući profesor na Institutu za matematičku optimizaciju Tehničkog univerziteta u Braunschweigu.
Evropsko priznanje za naučni projekt
ERC Starting Grant namijenjen je istraživačima koji se nalaze na početku samostalne naučne karijere i imaju potencijal za razvoj novih istraživačkih pravaca.
Sredstva se dodjeljuju za realizaciju naučnih projekata, uključujući formiranje istraživačkih timova, potrebnu opremu i provođenje višegodišnjih istraživanja, a ne kao lična novčana nagrada.
Prema podacima Evropskog istraživačkog vijeća, na konkurs za 2026. godinu pristiglo je 4.807 prijava, dok je finansiranje odobreno za 421 istraživača, odnosno 8,8 posto prijavljenih.
Nurkanovićev projekt jedan je od odabranih, a njegova realizacija trebala bi doprinijeti razvoju novih matematičkih rješenja koja će se u budućnosti moći primjenjivati u robotici i energetici.
