Biljana Plavšić, bivša predsjednica Republike Srpske i pravosnažno osuđena pred Haškim tribunalom za progon Bošnjaka, Hrvata i drugog nesrpskog stanovništva, preminula je u Beogradu u 96. godini. Vijest o njenoj smrti objavljena je danas, 1. oktobra.
Plavšić je tokom rata u Bosni i Hercegovini bila jedna od vodećih političkih figura bosanskih Srba. Prije rata bila je članica Predsjedništva Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine, a nakon rata obavljala je funkciju predsjednice Republike Srpske. Haški tribunal naveo je da je zauzimala visoke političke funkcije prije, tokom i nakon rata.
Biljana Plavšić osuđena na 11 godina zatvora
Pred Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju priznala je 2002. godine krivicu za progon na političkoj, rasnoj i vjerskoj osnovi, kvalifikovan kao zločin protiv čovječnosti. Progoni su se odnosili na bošnjačko, hrvatsko i drugo nesrpsko stanovništvo u 37 općina u Bosni i Hercegovini.
Pretresno vijeće Haškog tribunala osudilo ju je 27. februara 2003. godine na 11 godina zatvora. Sud je utvrdio da je podržavala kampanju prisilnog etničkog razdvajanja koja je dovela do smrti i protjerivanja hiljada ljudi, te da je svojom političkom pozicijom podržavala one koji su učestvovali u njenom provođenju.
Posjeta Bijeljini nakon ubistava civila
Jedan od događaja koji je ostao zabilježen u sudskoj dokumentaciji odnosi se na posjetu Bijeljini 4. aprila 1992. godine. U presudi Momčilu Krajišniku Haški tribunal je utvrdio da su tokom preuzimanja Bijeljine srpske paravojne snage ubile najmanje 48 civila, većinom nesrba, među kojima su bile žene i djeca.
Sud je naveo i da je prije dolaska delegacije u kojoj je bila Plavšić naređeno uklanjanje tijela sa ulica Bijeljine. Tokom posjete susrela se sa Željkom Ražnatovićem Arkanom, čije su snage tada bile prisutne u gradu.
U istoj presudi zabilježeno je da ga je prilikom susreta poljubila, što je snimljeno kamerom, te da je u više navrata pohvalila djelovanje njegovih snaga, tvrdeći da su zaštitile srpsko stanovništvo.
Tvrdnju da je prilikom tog susreta „prekoračila preko tijela ubijenog Bošnjaka“ ne navodimo kao utvrđenu činjenicu, jer takva formulacija nije potvrđena u sudskim dokumentima koje smo provjerili.
Od priznanja krivice do kasnijeg osporavanja presude
Prilikom priznanja krivice Plavšić je pred Tribunalom kazala da prihvata odgovornost za progon nesrpskog stanovništva i govorila o hiljadama nevinih žrtava politike čiji je bila dio. Haški tribunal je upravo priznanje krivice i tada izraženo kajanje uzeo kao značajne olakšavajuće okolnosti pri odmjeravanju kazne.
Nakon izlaska iz zatvora u javnim nastupima je, međutim, iznosila tvrdnje kojima je osporavala vlastitu odgovornost i ranije priznanje. U intervjuima nakon povratka u Beograd govorila je da je priznanje bilo dio strategije koja joj je omogućila blažu kaznu.
Biljana Plavšić rođena je 7. jula 1930. godine u Tuzli. Prije ulaska u politiku bila je univerzitetska profesorica i bavila se biologijom, a u politiku je ušla 1990. godine.
