Svjetski dan srca obilježava se 29. septembra s ciljem podizanja svijesti o kardiovaskularnim bolestima, koje su i dalje među najvećim zdravstvenim izazovima u svijetu, ali i vodeći uzrok smrtnosti u Federaciji Bosne i Hercegovine.
Globalnu kampanju povodom Svjetskog dana srca organizuje World Heart Federation, s naglaskom na prevenciju, pravovremeno otkrivanje bolesti i važnost zdravih životnih navika. Poruka kampanje „Don’t Miss a Beat“, odnosno „Ne propusti niti jedan otkucaj“, usmjerena je na značaj redovnih pregleda i ranog prepoznavanja rizika za zdravlje srca.
Prema podacima World Heart Federationa, kardiovaskularne bolesti godišnje odnesu više od 20,5 miliona života širom svijeta. Procjenjuje se da bi veliki dio prijevremenih smrtnih slučajeva mogao biti spriječen ranom dijagnostikom, odgovarajućim liječenjem i promjenama životnih navika.
To podrazumijeva prestanak pušenja, smanjenje unosa soli, uravnoteženu ishranu, redovnu fizičku aktivnost te kontrolu drugih faktora rizika.
Infarkt vodeći uzrok smrti u FBiH
Podaci Zdravstveno-statističkog godišnjaka Zavoda za javno zdravstvo FBiH za 2024. godinu pokazuju da bolesti srca i krvnih žila imaju veliki udio u ukupnoj smrtnosti stanovništva.
Akutni infarkt miokarda bio je vodeći pojedinačni uzrok smrti u Federaciji BiH sa 2.153 smrtna slučaja. Među preminulima je bilo 1.198 muškaraca i 955 žena.
Na drugom mjestu nalazio se moždani, odnosno cerebralni infarkt, sa 1.643 smrtna slučaja, među kojima 763 muškarca i 880 žena.
Esencijalna hipertenzija bila je povezana sa 1.431 smrtnim slučajem, dok je od hroničnih ishemijskih bolesti srca umrlo 680 osoba.
Ovi podaci potvrđuju da su kardiovaskularna oboljenja među dominantnim uzrocima smrtnosti stanovništva Federacije BiH.
Povišen krvni pritisak jedan od najvećih problema
Veliki broj oboljelih bilježi se i u primarnoj zdravstvenoj zaštiti. Oboljenja cirkulatornog sistema registrovana su po stopi od 1.290 na 10.000 stanovnika, što je znatno više od drugih grupa hroničnih nezaraznih bolesti.
Posebno su zastupljena hipertenzivna oboljenja. Stopa je iznosila 798 na 10.000 muškaraca i 920 na 10.000 žena, što pokazuje koliko je povišen krvni pritisak rasprostranjen zdravstveni problem.
Ishemijska srčana oboljenja registrovana su po stopi od 97 na 10.000 muškaraca i 87 na 10.000 žena, dok su poremećaji srčanog ritma gotovo jednako zastupljeni kod oba spola, sa stopama od 73 odnosno 74 na 10.000 stanovnika.
Prevencija počinje redovnim kontrolama
Svjetski dan srca prilika je da se građani još jednom podsjete na važnost kontrole krvnog pritiska, nivoa šećera i masnoća u krvi, posebno kod osoba koje imaju druge faktore rizika ili porodičnu historiju kardiovaskularnih bolesti.
Redovno kretanje, uravnotežena ishrana, prestanak pušenja, umjerenost u konzumiranju alkohola, dovoljno sna i kontrola stresa mogu značajno doprinijeti smanjenju rizika.
Važno je i pravovremeno potražiti medicinsku pomoć u slučaju simptoma poput bola ili pritiska u prsima, nedostatka zraka, nagle slabosti ili poremećaja srčanog ritma.
Obilježavanje Svjetskog dana srca posebno je važno u sredinama u kojima bolesti srca i krvnih žila godinama ostaju jedan od vodećih javnozdravstvenih problema, a dostupni podaci pokazuju koliko veliki teret predstavljaju i za zdravstveni sistem Federacije BiH.
