Političke stranke u Bosni i Hercegovini do sada su na izbornu kampanju potrošile oko 11,1 milion KM, pokazuju preliminarni rezultati monitoringa Transparency Internationala u BiH. Istovremeno je tokom predizbornog perioda evidentirano više od 2.850 slučajeva koje TI BiH svrstava u moguće korištenje javnih resursa za potrebe kampanje.
Podaci nisu konačni jer ne obuhvataju posljednje dane kampanje, kao ni sve skupove i oglašavanje koje će biti realizovano do njenog završetka. TI BiH monitoring provodi kroz praćenje bilborda, medijskog i online oglašavanja, predizbornih skupova i pojavljivanja kandidata i zvaničnika u programima javnih servisa.
Prema njihovoj procjeni, najveći pojedinačni trošak do sada zabilježen je kod SNSD-a i iznosi oko 1,8 miliona KM. Slijede SDA sa približno 1,3 miliona, SDP BiH sa 1,1 milion i PSS sa oko milion KM.
Bilbordi odnijeli oko šest miliona KM
Najveći dio procijenjenih troškova kampanje odnosi se na bilborde, za koje je prema monitoringu izdvojeno oko šest miliona KM.
Predizborni skupovi procijenjeni su na oko 2,8 miliona KM, oglašavanje u većim medijima na 1,9 miliona, dok je za oglase na platformama kompanije Meta potrošeno približno 300.000 KM. TI BiH navodi i da je evidentirao promotivne medijske sadržaje procijenjene na gotovo milion KM koji su, prema njihovoj ocjeni, imali karakter plaćene promocije, ali nisu bili označeni na taj način.
Riječ je o procjenama TI BiH, a ne konačnim finansijskim izvještajima političkih subjekata. Jedan od ciljeva monitoringa upravo je kasnije poređenje procijenjenih troškova sa iznosima koje stranke prijave u svojim finansijskim izvještajima.
TI BiH pratio i pojavljivanje političara na javnim servisima
Monitoringom programa javnih servisa evidentirano je 2.176 priloga i drugih sadržaja za koje je TI BiH ocijenio da su promovisali stavove ili aktivnosti aktuelnih zvaničnika, iako u tim sadržajima nisu predstavljani kao kandidati.
Prema njihovim podacima, 64 posto takvih sadržaja evidentirano je na RTRS-u, 26 posto na Federalnoj televiziji, a deset posto na BHRT-u.
Agencija angažovana za potrebe monitoringa zabilježila je 1.382 pojavljivanja funkcionera i kandidata SNSD-a u informativnim emisijama RTRS-a, uz ukupno približno 28 sati programa. Ovi podaci predstavljaju nalaze monitoringa TI BiH i njihovu kategorizaciju medijskog sadržaja.
Više od 78 miliona KM jednokratnih davanja
Poseban dio monitoringa odnosio se na korištenje javnih sredstava tokom izbornog perioda. TI BiH navodi da su jednokratna davanja različitim kategorijama stanovništva do sada premašila 78 miliona KM.
Iz ove organizacije prave razliku između redovnih socijalnih davanja i jednokratnih pomoći koje su uvedene tokom izbornog perioda. Najveći dio evidentiranih izdvajanja odnosi se na Republiku Srpsku, gdje su različite jednokratne pomoći dodjeljivane penzionerima, studentima i učenicima.
Transparency International je još početkom septembra upozoravao na ovakvu praksu i pozivao nadležne institucije da utvrde da li pojedina davanja predstavljaju kršenje izbornih pravila.
Javni radovi vrijedni više od 745 miliona KM
Gotovo 60 posto slučajeva koje je TI BiH evidentirao kao moguće zloupotrebe javnih resursa odnosilo se na intenziviranje javnih radova u predizbornom periodu.
Prema njihovom brojaču javne potrošnje, vrijednost projekata koji su u posmatranom periodu otvoreni ili započeti premašila je 745 miliona KM. Sam početak ili završetak javnog projekta tokom kampanje ne znači automatski da je riječ o zloupotrebi, a TI BiH kroz monitoring prati okolnosti promocije projekata i korištenje javnih resursa u političke svrhe.
Posmatrači ove organizacije evidentirali su više od 2.850 slučajeva tokom posljednja tri mjeseca, a Centralnoj izbornoj komisiji BiH podneseno je 78 prijava koje obuhvataju 136 različitih pojava. Prema podacima TI BiH, po njihovim prijavama do sada su političkim subjektima izrečene sankcije u ukupnom iznosu od 271.000 KM.
Građani su putem aplikacije Reflektor dostavili još 111 prijava koje su se, prema TI BiH, odnosile na moguće zloupotrebe javnih sredstava, pritiske na zaposlene u javnom sektoru, nuđenje materijalne koristi za glasove i korištenje djece u političkoj promociji.
