Indirektni porezi u Bosni i Hercegovini u prvih šest mjeseci 2026. godine dostigli su šest milijardi i 76 miliona KM, što je za 329 miliona KM više nego u istom periodu prošle godine.
Prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH, rast prihoda iznosi 5,73 posto u odnosu na prvih šest mjeseci 2025. godine. Samo u junu ove godine prikupljena je jedna milijarda i 113 miliona KM indirektnih poreza, odnosno 80 miliona KM više nego u junu prošle godine.
Na prvi pogled, riječ je o dobrim vijestima za javne finansije jer više novca ulazi u sistem iz kojeg se finansiraju država, entiteti, Brčko distrikt, javne službe, infrastruktura i druge budžetske obaveze. Međutim, za građane ova brojka ima i drugu stranu, jer indirektni porezi rastu svaki put kada raste potrošnja, ali i kada rastu cijene.
Indirektni porezi se pune kroz svaki račun koji građani plate
Indirektni porezi nisu porez koji građani vide kao posebno rješenje ili uplatnicu. Oni su već ugrađeni u cijenu robe i usluga, najčešće kroz PDV. To znači da ih građani plaćaju svakodnevno, prilikom kupovine hrane, goriva, odjeće, kućnih potrepština, plaćanja usluga i drugih troškova.
Zbog toga rast ovih prihoda ne mora značiti da građani žive bolje ili kupuju mnogo više. Ako su proizvodi i usluge skuplji, veća je i osnovica na koju se obračunava PDV, pa i država može prikupiti više novca i onda kada građani zapravo kupuju približno isto, ali to plaćaju više.
Upravo tu se otvara pitanje inflacije. Prema posljednjim podacima Agencije za statistiku BiH, cijene u maju 2026. godine bile su više za 5,6 posto u odnosu na maj prošle godine. To znači da dio rasta prihoda treba posmatrati i kroz poskupljenja, posebno u troškovima koji se direktno tiču svakodnevnog života.
Čitajte i ovo Javni prihodi u FBiH manji nego prošle godine, građani sve teže čuvaju kupovnu moć
Veći prihodi za budžete, veći pritisak na kućne budžete
Uprava za indirektno oporezivanje BiH navela je da je u prvih šest mjeseci 2026. godine izvršila povrat PDV-a obveznicima koji su ostvarili zakonsko pravo na povrat u iznosu od jedne milijarde i 61 milion KM.
Nakon tih povrata, neto prikupljeni prihodi koji su otišli u raspodjelu korisnicima iznosili su pet milijardi i 14 miliona KM. To je za 7,72 posto više nego u istom periodu prošle godine.
Za finansiranje državnih institucija u prvih šest mjeseci ove godine raspoređeno je 498 miliona KM. Ostatak prihoda pripao je entitetima i Brčko distriktu. Federacija BiH je sa jedinstvenog računa dobila dvije milijarde i 762 miliona KM, Republika Srpska jednu milijardu i 546 miliona KM, a Brčko distrikt 154 miliona KM.
Pored toga, po osnovu posebne putarine za izgradnju autoputeva, te izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva, Federacija BiH je dobila dodatnih 116 miliona KM, Republika Srpska 76 miliona KM, a Brčko distrikt četiri miliona KM.
Zašto ne osjetimo rast javnih prihoda
Kada se objavi da su prihodi rekordni, najčešće pitanje građana je zašto se to ne osjeti u svakodnevnom životu. Odgovor je u tome što veći prihodi u budžetima ne znače automatski i veći standard. Standard zavisi od toga koliko rastu plate i penzije, koliko rastu cijene i koliko novca domaćinstvima ostaje nakon osnovnih troškova.
Ako cijene rastu brzo, građani kroz svaki račun plaćaju više, pa se dio tog novca vraća u javne budžete kroz PDV i druge indirektne poreze. Budžeti tada mogu izgledati stabilnije, ali kućni budžeti mogu biti pod većim pritiskom.
Veći prihodi od indirektnih poreza znače više novca u javnim budžetima, ali građani od tih brojki nemaju mnogo ukoliko se one ne pretvore u vidljive promjene. U vremenu rasta cijena, javni novac se najviše mjeri kroz ono što ljudi zaista osjete, kvalitetnije usluge, bolje puteve, dostupniju pomoć i konkretne mjere koje će im pomoći da lakše podnesu sve veće troškove života.
