Javni prihodi u FBiH u periodu od januara do maja 2026. godine iznosili su 3.670.877.602 KM, pokazuju podaci Porezne uprave Federacije BiH.
Iako se radi o iznosu većem od 3,6 milijardi KM, podaci pokazuju da je naplata javnih prihoda u prvih pet mjeseci ove godine manja u odnosu na isti period 2025. godine. Tada je naplaćeno 3.729.506.053 KM, što znači da je ove godine prikupljeno oko 58,6 miliona KM manje.
Međutim, kada se podaci posmatraju u širem kontekstu, javni prihodi u FBiH i dalje su značajno veći nego 2024. godine. U odnosu na period januar, maj 2024. godine, naplata je veća za više od 361 milion KM, odnosno za 10,92 posto.
Tuzlanski kanton drugi po iznosu naplaćenih prihoda
Najveći dio javnih prihoda i dalje dolazi iz Sarajevskog kantona, gdje je u prvih pet mjeseci 2026. godine naplaćeno 1,35 milijardi KM. To čini 36,90 posto ukupne naplate u Federaciji BiH.
Tuzlanski kanton je na drugom mjestu sa 617,6 miliona KM naplaćenih javnih prihoda. U ukupnoj naplati učestvuje sa 16,83 posto. Ipak, u odnosu na isti period prošle godine, kada je u Tuzlanskom kantonu naplaćeno 635 miliona KM, zabilježen je pad od oko 17,4 miliona KM.
U poređenju sa 2024. godinom, situacija je drugačija. Tuzlanski kanton je tada imao 562 miliona KM naplaćenih javnih prihoda, što znači da je ovogodišnja naplata veća za oko 55,6 miliona KM.
Javni prihodi u FBiH i stvarni život građana
Javni prihodi u FBiH nisu samo budžetska statistika. To je novac koji se prikuplja kroz poreze, doprinose, takse, naknade, kazne i druge obaveze koje plaćaju građani, radnici i privrednici. Iz tog novca finansiraju se penzije, zdravstvo, socijalna davanja, rad institucija i brojne usluge koje građani svakodnevno koriste.
Zbog toga je važno ove podatke posmatrati zajedno sa rastom plata i rastom cijena. Najniža plata u Federaciji BiH za 2026. godinu utvrđena je na 1.027 KM, što znači da dio radnika prima veći nominalni iznos nego ranije. Međutim, veća plata na računu ne znači automatski i bolji životni standard.
Razlog je jednostavan, ako cijene hrane, komunalija, goriva, stanovanja i drugih osnovnih potreba rastu brže od primanja, građani za svoj novac mogu kupiti manje nego ranije. Upravo se tu vidi razlika između nominalnog rasta plata i stvarne kupovne moći.
Drugim riječima, radnik može imati veću platu nego prošle godine, ali ako su troškovi života u međuvremenu porasli, kućni budžet i dalje ostaje pod pritiskom. To posebno osjećaju porodice koje najveći dio prihoda troše na osnovne životne potrebe.
Veći promet ne mora značiti da građani kupuju više
Prema podacima Porezne uprave FBiH, u periodu januar, maj 2026. godine preko fiskalnih uređaja evidentiran je promet od 30,51 milijardu KM. To je za više od 1,25 milijardi KM više nego u istom periodu prošle godine.
Na prvi pogled, veći promet može izgledati kao znak veće potrošnje. Ipak, taj podatak treba čitati oprezno. Veći promet ne mora značiti da građani kupuju više proizvoda ili usluga. U uslovima inflacije, moguće je da građani kupuju iste ili slične količine, ali ih plaćaju skuplje.
Zato rast prometa ne govori sam po sebi da građani žive bolje. On može pokazati i da je kroz kase prošlo više novca upravo zbog viših cijena.
Rast poreza na dohodak i pad doprinosa
U strukturi prihoda vidi se da su prihodi od poreza na dohodak porasli. Po tom osnovu naplaćeno je 431,3 miliona KM, što je 12,06 posto više nego u istom periodu prošle godine. To se može povezati i sa rastom plata, jer veće plate znače i veću osnovicu za obračun poreza.
S druge strane, doprinosi su manji nego prošle godine. Ukupno je po osnovu doprinosa naplaćeno 2,45 milijardi KM, što je za oko 109 miliona KM manje nego u istom periodu 2025. godine. Najveći pad zabilježen je kod doprinosa za PIO, gdje je naplaćeno oko 93 miliona KM manje nego prošle godine.
Ovaj podatak je posebno važan jer se iz doprinosa finansiraju sistemi koji direktno utiču na građane, penzioni sistem, zdravstveno osiguranje i osiguranje od nezaposlenosti.
Više poslovnih subjekata, ali i brojne nepravilnosti
Prema podacima Porezne uprave FBiH, na dan 31. maj 2026. godine u Federaciji BiH bilo je 136.562 aktivna poslovna subjekta, uključujući poslovne jedinice i podružnice. Godinu ranije evidentirano ih je 133.593, što znači da je broj aktivnih poslovnih subjekata povećan za skoro 3.000.
U periodu januar, maj 2026. godine izvršene su 3.032 inspekcijske kontrole. Inspektori su zatekli 426 neprijavljenih radnika, 74 slučaja rada bez odobrenja, 48 slučajeva bez instaliranog fiskalnog uređaja i 671 slučaj neevidentiranja prometa.
Zapečaćeno je 186 objekata, a izdato je 1.148 prekršajnih naloga u ukupnom iznosu od nešto više od pet miliona KM.
U Federaciji BiH zaposleno 546.281 osoba
Broj zaposlenih u Federaciji BiH na dan 31. maj 2026. godine iznosio je 546.281. Od tog broja, 168.225 zaposlenih ima do 35 godina života, što je 30,79 posto ukupnog broja zaposlenih. Starijih od 36 godina je 378.056, odnosno 69,21 posto.
Prema spolnoj strukturi, zaposleno je 301.702 muškarca i 244.579 žena. Muškarci čine 55,23 posto zaposlenih, a žene 44,77 posto.
Podaci o zaposlenosti, platama, javnim prihodima i cijenama zajedno pokazuju da sama naplata u budžete nije dovoljna za ocjenu životnog standarda. Za vlasti je važno da se prihodi redovno pune, ali za građane je presudno da rast plata zaista prati rast troškova života. Ukoliko cijene nastave rasti brže od primanja, kupovna moć građana ostat će slabija, bez obzira na to što su pojedina primanja veća nego ranije.
Drugim riječima, građanima je najvažnije da se prati iz kojih izvora novac dolazi i da li se smanjenje naplate odnosi na prihode koji direktno pune fondove iz kojih se finansiraju penzije, zdravstvo i druga prava. Zato će naredni mjeseci pokazati da li je riječ o privremenom padu ili o trendu koji bi mogao imati šire posljedice po javne finansije.
