Antidoping kontroverze ponovo su došle u fokus tokom Svjetskog prvenstva, posebno zbog dugotrajnog sukoba između Svjetske antidoping agencije WADA i Američke antidoping agencije USADA. Ipak, javno dostupne informacije ne potvrđuju tvrdnje da je fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država koristila nedozvoljena sredstva, niti da je protiv nje otvoren postupak zbog dopinga.
Sukob koji traje duže od Mundijala
U osnovi aktuelnog spora nije američka fudbalska reprezentacija, već slučaj 23 kineska plivača koji su 2021. godine bili pozitivni na zabranjenu supstancu trimetazidin, a nisu sankcionisani nakon što je prihvaćeno objašnjenje o mogućoj kontaminaciji. USADA je taj slučaj javno kritikovala, tvrdeći da je narušeno povjerenje u globalni antidoping sistem, dok je WADA branila svoje postupanje i navodila da nije imala dovoljno osnova za drugačiju odluku. Reuters je ranije objavio da je nezavisni švicarski tužilac Eric Cottier utvrdio da WADA nije pokazala favoriziranje ili popustljivost prema Kini, dok je USADA nastavila insistirati na većoj transparentnosti.
Kineski plivači, WADA i američke kritike
Slučaj kineskih plivača otvorio je veliko pitanje povjerenja u globalni antidoping sistem. WADA je prihvatila objašnjenje da je do pozitivnih nalaza moglo doći zbog kontaminacije, dok su iz SAD-a stizale kritike da takav pristup nije bio dovoljno transparentan. Kasnije je i američko Ministarstvo pravde pokrenulo istragu o ovom slučaju, što je WADA javno kritikovala kao problematično širenje američke nadležnosti na međunarodni antidoping sistem.
Spor oko finansiranja WADA-e
Sukob je dodatno eskalirao kada su Sjedinjene Američke Države zadržale dio finansijskih obaveza prema WADA-i. Associated Press je objavio da je američka vlada zadržala više od 3,6 miliona dolara godišnje uplate za 2024. godinu, uz zahtjeve za većom transparentnošću i odgovornošću u radu globalne antidoping agencije. WADA je 2026. godine razmatrala i mogućnost sankcija prema američkim zvaničnicima zbog neplaćenih obaveza, ali se takve mjere odnose na institucionalni spor, a ne na američke sportiste ili fudbalsku reprezentaciju SAD-a.
Šta važi za Svjetsko prvenstvo
Za Svjetsko prvenstvo 2026. FIFA je najavila saradnju sa antidoping organizacijama u zemljama domaćinima, uključujući SAD, Kanadu i Meksiko. Prema FIFA-i, nacionalne antidoping organizacije provode testiranja van takmičenja pod nadležnošću FIFA-e, dok se antidoping pravila u fudbalu primjenjuju u skladu sa WADA kodeksom. FIFA navodi da ima mrežu obučenih doping kontrolora i da se testiranja mogu provoditi tokom takmičenja i van takmičenja.
Uloga USADA-e na američkom tlu
USADA je u maju 2026. objavila da proširuje partnerstvo s FIFA-om za potrebe Svjetskog prvenstva, posebno za aktivnosti koje se provode na teritoriji Sjedinjenih Američkih Država. Prema tom dogovoru, USADA pomaže u prikupljanju uzoraka i koordinaciji testiranja prije i tokom turnira. Ova saradnja predstavljena je kao dio nastojanja da se očuva povjerenje u regularnost takmičenja.
Fizička spremnost nije dokaz dopinga
Tokom velikih takmičenja često se otvaraju pitanja o fizičkoj spremnosti igrača, brzom oporavku, medicinskim protokolima i suplementaciji. Takve teme mogu biti predmet javne rasprave, posebno kada je riječ o jednakim pravilima za sve učesnike. Ipak, sama činjenica da neka reprezentacija igra visokim intenzitetom, trči mnogo ili se igrači brzo oporavljaju od povreda, ne predstavlja dokaz dopinga.
Šta se može tvrditi na osnovu poznatih činjenica
Na osnovu javno dostupnih podataka, može se reći da postoji ozbiljan institucionalni sukob između WADA-e i USADA-e, povezan prije svega sa slučajem kineskih plivača i pitanjem povjerenja u globalni antidoping sistem. Također je poznato da je FIFA za Svjetsko prvenstvo 2026. najavila saradnju sa antidoping organizacijama u zemljama domaćinima.
Ono što se ne može tvrditi bez dokaza jeste da je američka fudbalska reprezentacija koristila nedozvoljena sredstva ili da je imala zaštićen status u odnosu na druge učesnike. U profesionalnom izvještavanju zato je važno jasno razdvojiti činjenice, institucionalne sporove i javne sumnje od nedokazanih optužbi.
