Početak jeseni 2026. godine stiže u srijedu, 23. septembra, tačno u 2:05 sati, kada na sjevernoj Zemljinoj polutki nastupa jesenska ravnodnevnica.
Iako se često može čuti da godišnja doba počinju 21. u mjesecu, njihovi astronomski počeci nisu vezani za jedan fiksni datum. Jesen tako može početi 22. ili 23. septembra, a razlog treba tražiti u kretanju Zemlje oko Sunca i načinu na koji je uređen kalendar.
Meteorolozi, s druge strane, koriste jednostavniju podjelu. Za njih je jesen već počela 1. septembra i traje do 30. novembra. Takva podjela na puna tri mjeseca olakšava praćenje i poređenje vremenskih i klimatskih podataka.
Šta zapravo znači početak jeseni 2026?
Astronomski početak jeseni 2026. određen je trenutkom jesenske ravnodnevnice, odnosno trenutkom kada Sunce na svom prividnom putu prelazi nebeski ekvator sa sjeverne prema južnoj hemisferi.
U vrijeme ravnodnevnice obje Zemljine polutke primaju približno jednaku količinu Sunčeve svjetlosti, pa su dan i noć približno jednake dužine.
Ipak, nisu potpuno jednaki. Zbog lomljenja Sunčeve svjetlosti u Zemljinoj atmosferi i načina na koji se određuju izlazak i zalazak Sunca, dan u vrijeme ravnodnevnice traje nekoliko minuta duže od noći.
Zašto jesen ne počinje uvijek istog datuma?
Jedan od razloga je to što Zemlji za obilazak oko Sunca nije potrebno tačno 365 dana. Godina traje približno 365 dana i šest sati, zbog čega se trenutak ravnodnevnice iz godine u godinu pomjera. Razlika se u kalendaru nadoknađuje prijestupnim godinama.
Važna je i Zemljina putanja oko Sunca. Ona nije savršen krug, već elipsa, a Zemlja se ne kreće jednakom brzinom tokom cijele godine. Zbog toga ni astronomska godišnja doba nemaju potpuno jednako trajanje.
Zbog kombinacije tih faktora jesenska ravnodnevnica najčešće pada 22. ili 23. septembra. Ni druga godišnja doba, uprkos uvriježenom mišljenju, ne počinju uvijek 21. u mjesecu. Proljeće posljednjih godina najčešće počinje 20. marta, ljeto može početi 20. ili 21. juna, dok zimski solsticij pada 21. ili 22. decembra.
Za Sarajevo će 23. septembra Sunce izaći oko 6:34, a zaći oko 18:42 sati, što znači da će dan trajati nešto više od 12 sati. Tek nekoliko dana kasnije noć će postati duža od dana.
