Iako je ekonomska aktivnost u razvijenim zemljama usporena, novčane doznake iz dijaspore prema Bosni i Hercegovini i dalje rastu i ostaju jedan od najstabilnijih izvora priliva stranih sredstava. Iz Centralne banke BiH naglašavaju da su takvi devizni tokovi posebno važni u sistemu valutnog odbora, jer direktno doprinose monetarnoj stabilnosti i povjerenju u domaću valutu.
Prema dostupnim podacima, u prvih devet mjeseci 2025. godine personalni transferi iz inostranstva u BiH iznosili su 3,26 milijardi KM, što predstavlja oko 7,8 posto bruto domaćeg proizvoda. Ovi prihodi imaju direktan utjecaj na raspoloživi dohodak domaćinstava, potrošnju i životni standard, a posebno su značajni za porodice s nižim primanjima.
Ukupni tekući transferi u 2023. godini iznosili su 5,26 milijardi KM, od čega se 3,79 milijardi KM odnosilo na doznake iz inostranstva. Tokom 2024. godine tekući transferi porasli su na 5,69 milijardi KM, a doznake su činile 4,16 milijardi KM.
„Doznake iz inostranstva u značajnoj mjeri utiču na novčane tokove u BiH, životni standard rezidenata, kao i na devizne rezerve CBBiH. Doznake predstavljaju stabilan izvor priliva stranih sredstava i čine važan dio ukupnih finansijskih tokova u zemlji“, navode iz Centralne banke BiH.
Ističe se i da doznake imaju važnu ulogu u ublažavanju deficita tekućeg računa, s obzirom na to da je BiH neto uvoznik roba, te da direktno jačaju devizne rezerve.
Centralna banka BiH za sada ne raspolaže zvaničnim procjenama o tome iz kojih zemalja dolazi najveći dio doznaka, ali se navodi da su to uglavnom države zapadne Evrope, Skandinavije i Sjeverne Amerike, gdje je bh. dijaspora najbrojnija.
„S obzirom na visok udio radničkih doznaka u BDP-u, one se uzimaju u obzir prvenstveno kao stabilan izvor deviznih priliva, koji pozitivno utiče na platni bilans i nivo deviznih rezervi CBBiH. Time se jača monetarna stabilnost i održavanje valutnog odbora. CBBiH ima obaveznu rezervu kao jedini instrument monetarne politike na raspolaganju, ali prati kretanje doznaka kako bi procijenila njihove efekte na novčanu masu, potrošnju i inflatorne pritiske“, ističu iz CBBiH.
Iz Centralne banke podsjećaju i da su u toku aktivnosti na unapređenju platnih sistema, uključujući uvođenje instant plaćanja.
„CBBiH intenzivno radi na uvođenju sistema za instant plaćanja i s ciljem da plaćanja budu brža, sigurnija i jeftinija, kako za građane tako i za privredu. Uvođenjem instant plaćanja CBBiH direktno potiče korištenje elektronskih kanala plaćanja, imajući u vidu da se radi o elektronskim uplatama koje se procesuiraju u realnom vremenu, što omogućava brže i sigurnije uplate, uz mogućnost korištenja QR kodova u aplikacijama“, navode.
Dodaju i da priključenje SEPA području, na čijoj pripremi se intenzivno radi, treba omogućiti brža i jeftinija prekogranična plaćanja u eurima, što će imati pozitivan efekat i na građane i na privredu, te dodatno olakšati priliv doznaka iz dijaspore. U toku je i priprema ažuriranog vodiča za digitalna plaćanja koji će obuhvatiti najnovije trendove, uključujući instant i SEPA plaćanja.
