EES sistem već je postao jedna od glavnih tema među putnicima koji ovog ljeta planiraju ulazak u zemlje Schengena, jer su se nakon pune primjene novog digitalnog sistema na pojedinim aerodromima i graničnim prelazima pojavile duže kolone i kašnjenja.
Riječ je o evropskom Entry/Exit Systemu, odnosno digitalnom sistemu evidentiranja ulazaka i izlazaka državljana zemalja koje nisu članice EU, a koji zamjenjuje dosadašnje ručno pečatiranje pasoša. Evropska komisija objavila je da je EES od 10. aprila 2026. u potpunosti operativan na vanjskim granicama Schengena, te da se u sistem unose podaci iz putne isprave, fotografija lica i otisci prstiju putnika.
Iako je cilj sistema brža i sigurnija kontrola granica, početak pune primjene donio je i praktične probleme. Putnici u pojedinim evropskim zračnim lukama prijavljuju duža čekanja, neujednačenu primjenu sistema i tehničke poteškoće, zbog čega se sve češće postavlja pitanje da li će neke zemlje tokom ljetne sezone privremeno ublažiti pravila.
EES sistem i Grčka: Prva zemlja koja je najavila popuštanje
Najkonkretniji primjer trenutno je Grčka. Prema dostupnim informacijama, Grčka je za britanske turiste privremeno obustavila biometrijske EES provjere, kako bi se smanjile gužve tokom turističke sezone. Ova odluka posebno je važna jer je Grčka jedna od najposjećenijih evropskih ljetnih destinacija, a veliki broj putnika dolazi upravo iz Ujedinjenog Kraljevstva.
Evropski mediji navode da EES sistem ima ugrađenu mogućnost fleksibilne primjene, odnosno privremenog pauziranja biometrijske registracije u periodima velikog opterećenja.
Šta je sa Italijom, Portugalom i Španijom?
Za Italiju i Portugal se posljednjih dana pojavljuju informacije da bi mogle slijediti primjer Grčke, ali dostupni izvori upozoravaju da takve odluke još nisu jednako jasno službeno potvrđene. Biometric Update navodi da se u britanskim medijima piše kako bi Portugal i Italija mogli ublažiti ili privremeno pauzirati EES provjere, ali da za to još nema zvanične potvrde.
U Italiji je dodatni pritisak stvorio Ryanair, koji je od italijanske vlade zatražio da se EES sistem suspenduje do septembra, uz obrazloženje da se na aerodromima poput Bergama, Malpense, Fiumicina, Venecije, Torina, Palerma i Napulja već bilježe čekanja od jednog do dva sata.
Slični problemi prijavljuju se i u Španiji. Ryanair je upozorio da bi EES sistem mogao izazvati veće gužve na španskim aerodromima tokom vrhunca sezone, posebno u Malagi, Alicanteu, Lanzaroteu, Tenerifama i drugim turističkim destinacijama. Ipak, za sada nema potvrde da je Španija zvanično suspendovala sistem za ljeto.
Hrvatska ne odustaje od EES sistema tokom sezone
Za putnike iz Bosne i Hercegovine posebno je važna Hrvatska, jer je riječ o jednoj od najčešćih ruta prema moru i Evropskoj uniji. Za razliku od špekulacija koje se odnose na neke druge zemlje, Hrvatska je poručila da EES sistem ostaje u primjeni tokom turističke sezone.
Hrvatski MUP je objavio da je EES evropski sistem digitalne registracije ulazaka i izlazaka državljana trećih zemalja, kao i odbijanja ulaska na vanjskim granicama članica EU. Hrvatski ministar unutrašnjih poslova Davor Božinović komentarisao je i navode o suspenzijama, navodeći da nijedna članica EU nije tražila suspenziju EES-a, dok je Hrvatska među zemljama koje nastavljaju primjenu sistema.
To znači da putnici iz BiH, posebno tokom vikenda i smjena turista, i dalje trebaju računati na mogućnost dužih zadržavanja na graničnim prelazima prema Hrvatskoj i drugim zemljama Schengena.
Putnicima se savjetuje više strpljenja na granicama
EES sistem se odnosi na državljane zemalja koje nisu članice EU kada putuju u Schengen na kraći boravak. U praksi to znači da će se pri ulasku evidentirati podaci iz pasoša, biometrijski podaci i vrijeme ulaska, dok će sistem pratiti i izlazak iz Schengena.
Za građane BiH to može značiti sporije procedure, posebno pri prvom ulasku nakon pune primjene sistema. Najveće gužve očekuju se na aerodromima, morskim lukama i frekventnim cestovnim graničnim prelazima tokom ljetne sezone.
Iako pojedine zemlje koriste mogućnost fleksibilnije primjene, zasad je sigurno da je EES sistem zvanično aktivan na nivou Schengena. Grčka je najavila najjasnije popuštanje za britanske turiste, za Portugal i Italiju se spominju moguća ili neformalna ublažavanja, Španija je pod pritiskom aviokompanija, dok Hrvatska poručuje da sistem ostaje u primjeni.
