Irska predsjedava Vijećem EU od 1. jula do 31. decembra 2026. godine, čime je preuzela jednu od najvažnijih rotirajućih uloga u evropskim institucijama.
Riječ je o predsjedavanju Vijećem Evropske unije, a ne cijelom Evropskom unijom, što znači da će Irska u narednih šest mjeseci koordinirati rad država članica, voditi veliki broj sastanaka i usmjeravati pregovore o zakonodavnim i političkim prioritetima.
Ovo je osmi put da Irska predsjedava Vijećem EU, a mandat preuzima pod sloganom “Snaga kroz zajedništvo”. U zvaničnom programu navedeno je da će irsko predsjedavanje biti usmjereno na djelovanje i konkretne rezultate, posebno u oblastima konkurentnosti, evropskih vrijednosti i sigurnosti.
Čitajte i ovo Kaja Kallas stigla u dvodnevnu posjetu Bosni i Hercegovini
Irska predsjedava Vijećem EU uz tri ključna prioriteta
Prvi prioritet odnosi se na konkurentnost evropske ekonomije. Irska najavljuje rad na jačanju jedinstvenog tržišta, smanjenju administrativnih opterećenja, podršci inovacijama, malim i srednjim preduzećima, digitalnoj povezanosti, umjetnoj inteligenciji i novim tehnologijama. Poseban naglasak stavljen je na potrebu da Evropska unija bude ekonomski otpornija i sposobnija da odgovori na globalne promjene.
Drugi prioritet su evropske vrijednosti. U programu predsjedavanja naglašava se značaj demokratije, ljudskih prava, jednakosti, prava manjina i vladavine prava. Ovaj dio posebno je važan i za zemlje kandidate, jer je Irska najavila da će tokom svog mandata insistirati na poštivanju vladavine prava unutar Evropske unije, ali i u državama koje žele postati članice.
Treći prioritet je sigurnost. Rat u Ukrajini, krize na Bliskom istoku, cyber prijetnje, hibridni napadi, energetska sigurnost i jačanje evropske odbrane biće među temama kojima će se Irska baviti tokom predsjedavanja. U programu se navodi da će EU nastaviti podršku Ukrajini, ali i raditi na jačanju vlastite otpornosti i sigurnosnih kapaciteta.
Jedan od važnih zadataka biće i rad na višegodišnjem budžetu Evropske unije za period od 2028. do 2034. godine. Riječ je o dokumentu koji određuje dugoročne finansijske prioritete EU, uključujući sredstva za poljoprivredu, kohezionu politiku, razvoj, sigurnost i buduće politike proširenja.
Čitajte i ovo Louis Crishock imenovan za vršioca dužnosti visokog predstavnika u BiH
Šta irsko predsjedavanje znači za BiH?
Za Bosnu i Hercegovinu posebno je važan dio programa koji se odnosi na proširenje Evropske unije. Irska je najavila ambiciozan pristup politici proširenja, uz ocjenu da je proširenje važan alat za sigurnost i prosperitet Evrope. U programu se navodi i cilj da se pripremi teren za prvo pristupanje novih članica Evropskoj uniji od 2013. godine.
Iako predsjedavajuća država sama ne odlučuje o prijemu novih članica, ona može uticati na dinamiku razgovora, dnevni red i politički fokus u Vijeću EU. Zbog toga činjenica da Irska predsjedava Vijećem EU može biti važna i za Bosnu i Hercegovinu, posebno ako institucije BiH iskoriste naredne mjesece za konkretne reformske korake.
U fokusu će biti vladavina prava, funkcionalnost institucija, demokratska otpornost i usklađivanje sa evropskim standardima. To su oblasti koje se već godinama nalaze u središtu evropskog puta Bosne i Hercegovine, a tokom irskog predsjedavanja mogle bi dobiti dodatnu pažnju u okviru šire politike proširenja.
Irska pojačala diplomatsko prisustvo u BiH
Irska je u posljednjem periodu pojačala diplomatsko prisustvo u Bosni i Hercegovini kroz uspostavljanje ambasade u Sarajevu. Otvaranje novih diplomatskih misija u Sarajevu, Beogradu i Kišinjevu ranije je predstavljeno kao jasna poruka irske posvećenosti politici proširenja Evropske unije i jačanju veza sa zemljama Zapadnog Balkana i istočnog susjedstva.
Iz Dublina je ranije poručeno da zemlje koje teže članstvu u Evropskoj uniji mogu u Irskoj vidjeti primjer države koja je kroz članstvo u EU ostvarila značajan politički, ekonomski i društveni razvoj. Upravo zbog toga se irsko iskustvo često spominje kao korisno za zemlje poput Bosne i Hercegovine, koje nastoje ubrzati reforme i približiti se članstvu u Evropskoj uniji.
Irski zvaničnici su u ranijim susretima s predstavnicima Bosne i Hercegovine isticali podršku evropskoj perspektivi Zapadnog Balkana, kao i spremnost da s BiH podijele iskustva iz procesa evropskih integracija. U tom kontekstu, irsko predsjedavanje dolazi u periodu kada se od Bosne i Hercegovine očekuje više političke stabilnosti, usklađivanja s evropskim standardima i konkretnog rada na reformama.
Za vas smo izdvojili i ovu temu Transparency International: BiH prijeti gubitak 373 miliona eura
