Online kupovina izvan EU od 1. jula donosi nova pravila za građane Evropske unije, a promjene će se posebno odnositi na narudžbe s popularnih platformi kao što su Temu, Shein, AliExpress i druge slične online trgovine.
Vijeće Evropske unije usvojilo je odluku prema kojoj će se na male pošiljke vrijednosti do 150 eura, koje dolaze iz zemalja van EU, naplaćivati posebna carinska naknada od tri eura. Nova mjera stupa na snagu 1. jula 2026. godine i dio je šire reforme evropskog carinskog sistema.
Do sada su pošiljke manje vrijednosti uglavnom ulazile na tržište Evropske unije bez carine, što je značajno doprinijelo rastu kineskih i drugih platformi za jeftinu online trgovinu. Evropske institucije smatraju da je takav sistem domaće trgovce stavljao u nepovoljniji položaj, dok su carinske službe istovremeno bile opterećene ogromnim brojem paketa koje je bilo teško kontrolisati.
Prema podacima Evropske komisije, tokom 2024. godine u Evropsku uniju stiglo je oko 4,6 milijardi pošiljki male vrijednosti, što znači da je svakog dana stizalo približno 12 miliona paketa. Najveći dio tih pošiljki dolazio je iz Kine.
Online kupovina izvan EU mogla bi imati dodatne troškove
Posebnu pažnju izaziva način obračuna nove naknade. Ona se, prema najavama, neće uvijek odnositi samo na jedan paket, nego može zavisiti i od kategorija proizvoda koji se nalaze u pošiljci.
To znači da bi kupac koji u jednom paketu naruči, na primjer, majicu, maskicu za telefon i kabl, mogao platiti više od osnovna tri eura, jer je riječ o različitim vrstama robe. Upravo zbog toga se očekuje da bi najviše promjena mogli osjetiti korisnici platformi koje nude veliki broj jeftinih proizvoda u jednoj narudžbi.
Nova pravila trebala bi se primjenjivati privremeno, najmanje do 2028. godine, kada Evropska unija planira uvesti novi digitalni carinski sistem. Taj sistem trebao bi olakšati kontrolu pošiljki, ubrzati carinske procedure i smanjiti zloupotrebe u online trgovini.
Iako Bosna i Hercegovina nije članica Evropske unije, promjene bi mogle biti važne i za dio građana BiH koji za dostavu koriste adrese u zemljama EU, kao i za online trgovce koji posluju na evropskom tržištu.
Procjene su da bi nova pravila mogla dovesti do rasta ukupnih troškova kupovine putem popularnih platformi, ali i do smanjenja broja jeftinih pošiljki koje svakodnevno ulaze na tržište Evropske unije. Online kupovina izvan EU tako od 1. jula ulazi u novu fazu, u kojoj će cijena proizvoda sve češće zavisiti i od dodatnih carinskih troškova.
