Bolovanja u TK bila su češća tokom 2024. nego godinu ranije, dok posljednji dostupni podaci Zavoda za javno zdravstvo Tuzlanskog kantona pokazuju i rast broja evidentiranih oboljenja, bolničkih liječenja i umrlih stanovnika. Respiratorne infekcije i problemi s kičmom najčešće su zaposlene udaljavali s radnog mjesta, karcinomi su prednjačili u bolničkom liječenju, a bolesti srca i krvnih sudova ostale su ubjedljivo najveći uzrok smrtnosti.
Dok se čeka analiza zdravstvenog stanja stanovništva za 2025. godinu, čije je razmatranje prema Programu rada Skupštine Tuzlanskog kantona planirano za septembar 2026. godine, posljednju cjelovitu sliku daju izvještaji za 2023. i 2024. godinu.
Njihovo poređenje pokazuje ne samo koliko su se mijenjali broj i trajanje bolovanja u TK, nego i od čega stanovnici najčešće obolijevaju, zbog kojih bolesti završavaju u bolnici te koja oboljenja odnose najviše života.
Bolovanja u TK najčešće traju do 42 dana
Tokom 2024. godine registrovano je 65.535 zaključenih bolovanja, što je za 2,4 posto više nego godinu ranije. Iz tog podatka proizlazi da je tokom 2023. evidentirano približno 64.000 bolovanja.
Najveći dio odsustava s posla nije prelazio šest sedmica. Ukupno 60.270 bolovanja, odnosno 91,97 posto, trajalo je do 42 dana, dok je 5.265 bolovanja, ili 8,03 posto, trajalo duže od 42 dana.
Broj zaključenih bolovanja ne treba poistovjetiti s brojem oboljelih osoba. Jedan zaposleni tokom godine može imati više odvojenih odsustava, dok jedan slučaj teškog ili hroničnog oboljenja može trajati mjesecima, a u statistici i dalje predstavljati jedno bolovanje.
Privremena spriječenost za rad najčešće je bila povezana s bolestima respiratornog sistema, među kojima su upale ždrijela i krajnika, nazofaringitis i sinusitis. Slijedile su bolesti koštano-mišićnog sistema, posebno bolovi u leđima i poremećaji međupršljenskih diskova, zatim povrede, trovanja te određene zarazne i parazitarne bolesti.
Tokom 2024. evidentirano je i 2.520 bolovanja povezanih s reproduktivnim zdravljem, što je činilo 3,85 posto ukupnog broja.
Karcinomi i kardiovaskularne bolesti zbog toga nisu nužno na vrhu prema broju otvorenih bolovanja. Riječ je o bolestima koje često zahtijevaju dugotrajno liječenje i rehabilitaciju, ali proizvode manji broj pojedinačnih, znatno dužih odsustava od sezonskih infekcija i bolova u leđima.
Od čega stanovnici TK najčešće obolijevaju
U primarnoj zdravstvenoj zaštiti tokom 2023. registrovana su 449.923 oboljenja, dok je godinu kasnije evidentirano 475.537, što predstavlja rast od približno 5,7 posto.
Redoslijed vodećih bolesti nije se značajnije mijenjao. U obje godine najčešće su evidentirane akutne infekcije gornjih disajnih puteva, hipertenzivna oboljenja, simptomi i patološki klinički ili laboratorijski nalazi bez preciznije utvrđene dijagnoze, dijabetes tipa dva i druge dorzopatije, odnosno bolesti kičme i leđa.
Stopa akutnih infekcija gornjih disajnih puteva smanjena je sa 1.855 na približno 1.726 slučajeva na 10.000 stanovnika, ali su one ostale najčešća grupa oboljenja. Istovremeno je stopa hipertenzivnih bolesti porasla sa oko 1.553 na 1.610 slučajeva na 10.000 stanovnika.
Primjetan je i rast kategorije simptoma i nenormalnih kliničkih i laboratorijskih nalaza, sa približno 713 na 837 slučajeva na 10.000 stanovnika. Blago su porasle i dorzopatije, dok je stopa dijabetesa tipa dva ostala približno na istom nivou.
Ovi podaci pokazuju da infekcije stvaraju najveći broj dolazaka ljekaru i kratkotrajnih bolovanja, ali da hronične bolesti, prije svega povišen krvni pritisak, dijabetes i oboljenja kičme, čine veliki i stalan dio opterećenja zdravstvenog sistema.
Broj bolničkih liječenja povećan za gotovo 17 posto
Još izraženija promjena zabilježena je u bolnicama. Tokom 2023. registrovano je 35.905 bolničkih liječenja stanovnika Tuzlanskog kantona, a tokom 2024. godine 41.894. Riječ je o povećanju od skoro 17 posto.
Bolničko liječenje također ne predstavlja nužno broj različitih pacijenata. Ista osoba može tokom godine biti primljena više puta zbog terapije, operacije, komplikacija ili kontrole osnovne bolesti.
Najviše bolničkih liječenja odnosilo se na neoplazme. Njihov broj povećan je sa 4.931 u 2023. na 6.233 u 2024. godini, odnosno za više od 26 posto. Udio malignih neoplazmi u ukupnim bolničkim liječenjima porastao je sa 13,73 na 14,88 posto.
Čitajte i ovo Ovi lijekovi trenutno nedostaju u UKC-u Tuzla
Bolesti cirkulatornog sistema bile su na drugom mjestu. Broj liječenja povećan je sa 4.870 na 5.336, za približno 9,6 posto. Ipak, njihov udio u ukupnim bolničkim liječenjima smanjen je sa 13,56 na 12,74 posto, jer je ukupan broj liječenja drugih bolesti rastao još brže.
Značajno su porasla i bolnička liječenja bolesti probavnog sistema, sa 4.278 na 5.166 slučajeva, odnosno za više od 20 posto. Među kardiovaskularnim dijagnozama najčešći razlozi prijema bili su hronična ishemijska bolest srca, moždani udar, akutni infarkt, primarna hipertenzija i atrijalna fibrilacija.
Manje novootkrivenih karcinoma, ali više liječenja
Broj novootkrivenih invazivnih malignih oboljenja nije rastao istom brzinom kao broj bolničkih tretmana. Tokom 2023. evidentirana su 984 nova slučaja, a tokom 2024. godine 973, što je smanjenje od približno 1,1 posto. Stopa incidencije smanjena je sa oko 228,5 na 226,6 slučajeva na 100.000 stanovnika.
Istovremeni pad broja novih slučajeva i rast bolničkih liječenja nije nužno proturječan. Jedan onkološki pacijent može imati više hospitalizacija zbog terapije, zahvata ili komplikacija, pa broj liječenja ne predstavlja broj novootkrivenih oboljelih.
Karcinom pluća ostao je vodeća pojedinačna lokalizacija. U 2023. slijedili su karcinomi dojke i prostate, dok je 2024. prostata došla na drugo, a dojka na treće mjesto. Tokom 2024. registrovan je 151 novi slučaj karcinoma pluća, 144 prostate i 116 dojke.
Smrtnost u TK, bolesti srca uzrok gotovo svake druge smrti
U Tuzlanskom kantonu tokom 2023. umrle su 3.883 osobe, dok je u 2024. broj umrlih povećan na 4.007, odnosno za približno 3,2 posto. Stopa mortaliteta porasla je sa 9,02 na 9,33 umrlih na 1.000 stanovnika.
Bolesti cirkulatornog sistema bile su odgovorne za 51,33 posto smrti u 2023. i 49,76 posto u 2024. godini. Iako je njihov udio blago smanjen, bolesti srca i krvnih sudova i dalje uzrokuju približno svaku drugu smrt u TK. Među vodećim pojedinačnim uzrocima su hipertenzija, moždani udar, infarkt, hronična ishemijska bolest srca i drugi poremećaji rada srca.
Maligne neoplazme činile su 19,88 posto uzroka smrti u 2023. i 19,84 posto u 2024. godini, što pokazuje gotovo nepromijenjen udio. Endokrine i metaboličke bolesti porasle su sa 9,25 na 9,81 posto.
Najizraženije odstupanje zabilježeno je kod bolesti respiratornog sistema. Njihov udio u smrtnosti povećan je sa 4,88 posto u 2023. na 7,14 posto tokom 2024. godine, odnosno za 2,26 procentnih poena.
Istovremeno je stopa smrtnosti dojenčadi smanjena sa 8,43 na 5,45. Broj umrle dojenčadi pao je sa 24 na 16, dok je broj mrtvorođene djece smanjen sa 19 na 14.
Demografski pokazatelji ipak su ostali nepovoljni. Broj stanovnika smanjen je sa 430.571 na 429.443, broj rođenih sa 2.974 na 2.938, dok se prirodni priraštaj pogoršao sa minus 2,11 na minus 2,49.
Podaci za 2025. pokazat će da li je rast broja bolovanja, hospitalizacija i umrlih nastavljen i tokom naredne godine.
