Odiseja Christophera Nolana za samo deset dana prikazivanja prerasla je iz dugo očekivanog filmskog spektakla u jedan od najvećih kulturnih i komercijalnih događaja godine. Ekranizacija Homerovog epa puni kino dvorane, ruši rekorde na blagajnama i već se spominje kao jedan od glavnih kandidata za Oscare.
Film prati Odiseja, kralja Itake, koji se nakon Trojanskog rata pokušava vratiti kući, dok se na putovanju suočava s opasnim morem, mitskim bićima, bogovima i vlastitim odlukama. U glavnoj ulozi je Matt Damon, dok glumačku postavu čine Tom Holland, Anne Hathaway, Robert Pattinson, Lupita Nyong’o, Zendaya i Charlize Theron.
Nolanova Odiseja traje nešto manje od tri sata, a snimljena je tako da najveći vizuelni i zvučni doživljaj ponudi upravo na velikom platnu. Riječ je o prvom dugometražnom filmu u cijelosti snimljenom IMAX filmskim kamerama, uključujući novu, tišu kameru koja je omogućila da se u ovom formatu snimaju i dijaloške scene sa sinhronizovanim zvukom. Tokom produkcije iskorišteno je oko 2,1 milion stopa filmske trake.
Odiseja između Homera i Nolanove vizije
Odiseja zadržava osnovu Homerovog epa, Odisejev povratak iz Trojanskog rata, put prema Itaki, susrete s mitskim bićima i želju da se vrati Penelopi i Telemahu. Nolan, međutim, nije napravio doslovnu ekranizaciju niti historijsku rekonstrukciju antičke Grčke, već vlastitu filmsku interpretaciju poznatog mita.
Pojedini događaji iz izvornog djela su skraćeni, spojeni ili izmijenjeni, dok su neki potpuno izostavljeni. Upravo su te razlike pokrenule rasprave među poznavaocima Homerovog epa. Jedni smatraju da je Nolan drevnu priču uspješno približio novim generacijama, dok mu drugi zamjeraju što je umanjio psihološku, političku i etičku složenost izvornog djela.
Veliku pažnju film je izazvao zbog spoja jednog od najpoznatijih djela svjetske književnosti, Nolanovog ugleda nakon filma Oppenheimer, zvjezdane glumačke postave i spektakularnih prizora snimljenih za velika kino platna. Rasprave o tome koliko se filmska Odiseja razlikuje od Homerovog djela dodatno su povećale interes publike.
Odiseja za deset dana zaradila više od 650 miliona dolara
Prema podacima objavljenim krajem jula, film je za manje od dvije sedmice prikazivanja zaradio više od 650 miliona dolara širom svijeta. Samo tokom prva dva vikenda prihod je dostigao približno 640 miliona dolara, dok je interes publike ostao izuzetno snažan i u drugoj sedmici prikazivanja.
Zarada bi u narednom periodu mogla dodatno rasti jer se film još nije počeo prikazivati u kontinentalnoj Kini. Premijera na tom velikom tržištu zakazana je za 14. august, a IMAX planira film prikazivati na većem dijelu svoje mreže od gotovo 800 ekrana u toj zemlji.
Tačan broj ljudi koji su do sada pogledali film nije zvanično objavljen. Globalna filmska industrija rezultate najčešće iskazuje kroz prihod od prodaje ulaznica, a ne kroz jedinstven broj gledalaca, jer se cijene karata značajno razlikuju između država, standardnih projekcija i premium formata.
Koliko je interes publike veliki pokazuje primjer Praga, gdje je do 27. jula više od 22.000 ljudi pogledalo film u rijetkom IMAX 70-milimetarskom formatu. Posjetioci su dolazili iz različitih dijelova Evrope jer se film u punom analognom IMAX formatu može pogledati u samo nekoliko evropskih kino dvorana.
Čitajte i ovo Srce Sarajeva: 51 film u utrci za nagrade na 32. Sarajevo Film Festivalu
Šta kritičari kažu o filmu Odiseja?
Na stranici Rotten Tomatoes film trenutno ima 94 posto pozitivnih recenzija na osnovu 453 kritičarska osvrta. Publika mu je dodijelila još višu ocjenu, 97 posto, na osnovu više od 10.000 potvrđenih ocjena gledalaca. Kritičari posebno izdvajaju grandioznost filma, snažnu glumačku postavu i način na koji je drevni mit približen savremenoj publici.
Na Metacriticu Odiseja ima ocjenu 88 od mogućih 100, što je svrstava u kategoriju univerzalno hvaljenih filmova. Pohvale su uglavnom usmjerene na fotografiju, scenografiju, montažu, zvuk i Damonovu ulogu Odiseja, dok dio publike zamjera sporiji ritam, glasne zvučne efekte i odstupanja od Homerovog djela.
Jedna od najoštrijih kritika stigla je od Emily Wilson, profesorice klasičnih studija i poznate prevoditeljice Homerove Odiseje. Ona je ocijenila da Nolanova verzija nema dovoljno psihološke, emocionalne, političke i etičke dubine izvornog djela. Njena reakcija dodatno je otvorila raspravu o tome koliko filmska adaptacija treba ostati vjerna književnom predlošku.
Čitajte i ovo Bingo Group i Sarajevo Film Festival: Partnerstvo koje kulturu približava ljudima
Može li Odiseja osvojiti Oscare?
Iako je do objave zvaničnih nominacija ostalo još nekoliko mjeseci, Odiseja se već nalazi među filmovima kojima se predviđa značajan broj nominacija za Oscare 2027. godine.
Najčešće se spominje u kategorijama za najbolji film, režiju, glavnu mušku ulogu, adaptirani scenarij, fotografiju, montažu, scenografiju, kostime i zvuk. Matt Damon se nakon prvih kritika izdvojio kao mogući kandidat za najboljeg glumca, dok se Christopher Nolan ponovo spominje među favoritima za režiju.
Ipak, riječ je o prvim prognozama, a ne o potvrđenim nominacijama. Konačna slika sezone nagrada zavisit će i od filmova koji će biti predstavljeni tokom jeseni i zime.
Velika zarada sama po sebi ne garantuje Oscare, ali kombinacija odličnih profesionalnih kritika, tehničke ambicioznosti, snažne glumačke postave i Nolanovog ugleda čini Odiseju jednim od najozbiljnijih kandidata u dosadašnjem dijelu godine.
Film se u kinima u Bosni i Hercegovini prikazuje od 16. jula. Prema trenutno objavljenim programima, projekcije su potvrđene najmanje do 12. augusta 2026. godine u više bh. gradova. Rasporedi se ažuriraju sedmično, pa prikazivanje može biti produženo ukoliko interes publike ostane veliki.
