Raif Dizdarević, jedan od najistaknutijih bosanskohercegovačkih i jugoslovenskih političara i diplomata, preminuo je 2. septembra u Sarajevu u dobi od 99 godina. Bio je jedini političar iz Bosne i Hercegovine koji je tokom postojanja Jugoslavije obavljao funkcije predsjednika Savezne skupštine i saveznog sekretara za vanjske poslove, a bio je i prvi Bošnjak na čelu Predsjedništva SFRJ.
Rođen je 9. decembra 1926. godine u Fojnici, u porodici Ševkije Dizdarevića, sudskog činovnika, i majke Selime. Odrastao je sa šestero braće i tri sestre, u porodici koja je ostavila značajan trag u političkom, društvenom i kulturnom životu Bosne i Hercegovine.
Svih sedam braće Dizdarević tokom Drugog svjetskog rata pristupilo je Narodnooslobodilačkom pokretu. Trojica su izgubila život, među njima i književnik Zija Dizdarević, koji je ubijen u logoru Jasenovac.
Raif Dizdarević priključio se partizanima 1943. godine, kao šesnaestogodišnjak. Dvije godine kasnije postao je član Komunističke partije Jugoslavije, a nakon rata, do 1951. godine, radio je u službi državne bezbjednosti.
Tada počinje njegova višedecenijska diplomatska karijera. Obavljao je različite dužnosti u jugoslovenskim ambasadama u Bugarskoj, Sovjetskom Savezu i Čehoslovačkoj, u jednom od politički najosjetljivijih perioda Hladnog rata. Od 1972. godine bio je i pomoćnik saveznog sekretara za vanjske poslove.
Na čelo Predsjedništva Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine došao je 1978. godine i tu funkciju obavljao do 1982. godine. Potom prelazi na najviše funkcije u tadašnjoj federaciji, gdje je bio predsjednik Skupštine SFRJ, a od maja 1984. do kraja 1987. godine savezni sekretar za vanjske poslove.
Krajem 1987. godine postao je član Predsjedništva SFRJ, a od 15. maja 1988. do 15. maja 1989. godine bio je predsjednik Predsjedništva Jugoslavije. Na čelu države nalazio se u vrijeme sve dublje ekonomske i političke krize i jačanja nacionalizama koji će ubrzo obilježiti posljednje godine zajedničke države.
Raif Dizdarević je tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu ostao u Sarajevu. Nakon povlačenja iz aktivne politike nastavio je javno govoriti o političkim procesima, antifašizmu, budućnosti Bosne i Hercegovine i razlozima raspada Jugoslavije.
Bio je uvjereni antifašista do kraja života. Prilikom obilježavanja godišnjice oslobođenja Tuzle 2020. godine upozoravao je da se antifašizam ne može svesti na deklarativno opredjeljenje, već da zahtijeva aktivno djelovanje i organizovanu borbu protiv podjela i mržnje.
U kasnijim javnim istupima snažno je zagovarao članstvo Bosne i Hercegovine u NATO-u i Evropskoj uniji, smatrajući euroatlantski put najboljom garancijom njene sigurnosti i budućnosti.
Govoreći o raspadu Jugoslavije, ukazivao je na greške tadašnjeg političkog rukovodstva, kašnjenje s ustavnim i ekonomskim reformama, nedovoljnu demokratizaciju društva i jačanje nacionalističkih politika. Slobodana Miloševića smatrao je ključnom političkom figurom procesa koji su vodili ka raspadu zajedničke države.
Svoja neposredna iskustva iz najviših državnih struktura pretočio je u nekoliko knjiga. Među najpoznatijima su „Od smrti Tita do smrti Jugoslavije“, „Vrijeme koje se pamti“, „Put u raspad“ i „Sudbonosni podvig Jugoslavije: Podsjećanje na historijsko NE staljinizmu – događaj koji je opredijelio budućnost Jugoslavije“.
Svoju ličnu arhivsku građu Dizdarević je 2014. godine predao Arhivu Bosne i Hercegovine. Riječ je o dokumentima nastalim tokom njegove dugogodišnje političke i diplomatske karijere, koji predstavljaju značajan izvor za istraživanje političke historije Bosne i Hercegovine i bivše Jugoslavije.
I nakon povlačenja iz aktivne politike ostao je prisutan u javnom životu. Nije se priključio nijednoj političkoj stranci u višestranačkom periodu, ostajući dosljedan političkim uvjerenjima koja su ga pratila tokom najvećeg dijela života.
Smrću Raifa Dizdarevića otišao je jedan od posljednjih neposrednih svjedoka epohe koja je obuhvatila Narodnooslobodilačku borbu, stvaranje i razvoj socijalističke Jugoslavije, njen politički vrhunac i raspad, kao i nastanak savremene Bosne i Hercegovine.
