Na današnji dan, 19. oktobra 2003. godine, u Sarajevu je preminuo Alija Izetbegović, prvi predsjednik Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine i jedna od najznačajnijih političkih ličnosti u novijoj historiji naše zemlje. Danas se navršavaju 23 godine od njegove smrti.
Alija Izetbegović rođen je 8. augusta 1925. godine u Bosanskom Šamcu, a djetinjstvo i školovanje proveo je u Sarajevu, gdje je završio Pravni fakultet. Njegov život obilježili su politički angažman, zatvorski dani, borba za nezavisnost Bosne i Hercegovine i vođenje države tokom rata od 1992. do 1995. godine.
Zbog političkog i intelektualnog djelovanja dva puta je zatvaran u bivšoj Jugoslaviji. Posebno je poznat Sarajevski proces iz 1983. godine, kada je, zajedno s grupom muslimanskih intelektualaca, osuđen na 14 godina zatvora. Na slobodu je izašao 1988. godine.
U maju 1990. godine, zajedno s grupom istomišljenika, osnovao je Stranku demokratske akcije (SDA), a nakon prvih višestranačkih izbora iste godine izabran je za predsjednika Predsjedništva Bosne i Hercegovine.
Njegova politička uloga posebno je došla do izražaja u najtežem periodu novije historije BiH, tokom rata od 1992. do 1995. godine. Kao predsjednik Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine i vrhovni komandant Armije RBiH, učestvovao je u organizaciji odbrane zemlje i brojnim međunarodnim pregovorima s ciljem okončanja rata.
Tokom ratnih godina zalagao se za očuvanje suvereniteta, teritorijalnog integriteta i međunarodno priznate nezavisnosti Bosne i Hercegovine, kao i za njen multietnički karakter.
Bio je jedan od učesnika mirovnih pregovora koji su u novembru 1995. godine rezultirali parafiranjem Dejtonskog mirovnog sporazuma, čime je otvoren put završetku rata u Bosni i Hercegovini.
Nakon postizanja mirovnog sporazuma ostala je zabilježena njegova izjava:
„Ovo nije pravedan mir, ali je pravedniji od nastavka rata. U situaciji kakva jeste, u svijetu kakav jeste, bolji mir se nije mogao postići.“
Nakon rata nastavio je političko djelovanje, a na izborima 1996. godine izabran je za člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine. Na toj funkciji ostao je do oktobra 2000. godine, kada se zbog zdravstvenih razloga povukao iz aktivnog obavljanja državničkih dužnosti.
Osim političkog djelovanja, Izetbegović je iza sebe ostavio značajan publicistički i filozofski opus. Autor je knjiga „Islam između Istoka i Zapada“, „Islamska deklaracija“, „Problemi islamskog preporoda“, „Moj bijeg u slobodu“ i „Sjećanja“, koje su prevedene na više svjetskih jezika.
Tokom života dobio je brojna međunarodna priznanja i odlikovanja, uključujući priznanja za doprinos demokratiji, ljudskim pravima i miru.
Alija Izetbegović preminuo je 19. oktobra 2003. godine u 79. godini života. Njegova dženaza okupila je veliki broj građana, državnih zvaničnika i predstavnika međunarodne zajednice. Ukopan je na Šehidskom mezarju Kovači u Sarajevu.
Dvadeset tri godine nakon njegove smrti, ime Alije Izetbegovića ostaje neraskidivo povezano s periodom sticanja nezavisnosti Bosne i Hercegovine, njenom odbranom tokom rata i poslijeratnom obnovom državnih institucija.
Njegova politička i intelektualna ostavština i danas je predmet historijskih istraživanja, javnih rasprava i različitih tumačenja, dok se svake godine 19. oktobra obilježava godišnjica njegove smrti.
