Dok evropski gradovi tokom ljeta sve češće „gore“ pod temperaturama iznad 35 stepeni, Beč odgovor na vrućine traži nekoliko metara ispod ulica.
Austrijska prijestolnica već godinama razvija sistem daljinskog hlađenja, svojevrsnu hladnu verziju daljinskog grijanja, a u njegovo proširenje do 2030. godine planira uložiti čak 100 miliona eura.
Ideja je jednostavna: umjesto da svaka zgrada koristi veliki broj pojedinačnih klima-uređaja, hladna voda proizvodi se u centralnim postrojenjima i podzemnim cijevima dovodi direktno do objekata.
Voda rashlađena na svega nekoliko stepeni preuzima višak topline iz zgrada, nakon čega se vraća u postrojenje i ciklus počinje ispočetka.
Od hotela Sacher do bolnice i fakulteta
Bečka mreža daljinskog hlađenja danas je duga oko 33 kilometra, a sistemom je obuhvaćeno približno 300 zgrada.
Među njima su neke od najpoznatijih gradskih lokacija – bečka Gradska vijećnica, Univerzitet u Beču, Opća bolnica AKH, Prirodoslovni muzej, hotel Sacher i Café Central.
Na ovaj način sve se češće hlade i stambene zgrade.
Razlog za ubrzano širenje sistema nije samo komfor.
Bečka ljeta postaju sve toplija, a tokom najvećih vrućina potražnja za hlađenjem naglo raste. Wien Energie navodi da pri temperaturama iznad 35 stepeni potreba za daljinskim hlađenjem može biti i do 60 posto veća nego tokom prosječnog ljetnog dana.
Grad ima i ogromnu „kocku leda“
Jedan od zanimljivijih dijelova sistema nalazi se u novoj centrali na kampusu Medicinskog univerziteta.
Tamo je izgrađen veliki spremnik leda koji hladnoću može skladištiti i koristiti upravo onda kada je gradu najpotrebnija – tokom najtoplijeg dijela dana i velikih toplotnih valova.
Za proizvodnju hladnoće koriste se, između ostalog, električna energija iz obnovljivih izvora i otpadna toplina, dok se u pojedinim dijelovima sistema koristi i prirodna rashladna mogućnost Dunavskog kanala.
Manje klima-uređaja, manje zagrijavanja ulica
Daljinsko hlađenje ima još jednu prednost koja postaje posebno važna u gusto izgrađenim gradovima.
Klasični klima-uređaji izbacuju toplinu iz zgrade direktno u okolinu, pa veliki broj vanjskih jedinica dodatno zagrijava već vrele gradske ulice.
Kod centraliziranog sistema takvog problema nema u istoj mjeri, a prema podacima Wien Energie, u poređenju s konvencionalnim klimatiziranjem moguće je smanjiti emisije CO₂ za oko 50 posto.
Do 2030. još snažniji sistem
Beč sada planira napraviti novi veliki korak.
Kapacitet sistema trebao bi do 2030. porasti sa sadašnjih 250 na 370 megavata, a daljinskim hlađenjem trebalo bi biti moguće pokriti oko 7,3 miliona kvadratnih metara prostora.
U vremenu kada klimatizacija iz luksuza sve više postaje pitanje zdravlja i normalnog života tokom ljeta, Beč tako pokušava pokazati kako bi moglo izgledati hlađenje velikih gradova budućnosti.
Umjesto hiljada novih uređaja na fasadama – kilometri hladnih cijevi ispod gradskih ulica.
