Transplantacija matičnih ćelija u UKC-u Tuzla dostigla je novi korak nakon što je u Klinici za hematologiju i transplantaciju matičnih ćelija hematopoeze izveden 218. transplantacijski postupak, pri čemu je prvi put korišten svježi, nekriokonzervirani graft.
Riječ je o autolognoj transplantaciji, odnosno postupku u kojem se pacijentu vraćaju njegove prethodno prikupljene matične ćelije. Posebnu složenost predstavljala je činjenica da je pacijent na hroničnom programu hemodijalize, zbog čega je bilo neophodno precizno uskladiti sve faze liječenja.
Kod uobičajene autologne transplantacije prikupljene matične ćelije najčešće se zamrzavaju na veoma niskim temperaturama, a zatim odmrzavaju neposredno prije vraćanja pacijentu.
U ovom slučaju primijenjen je drugačiji pristup. Nakon afereze, odnosno prikupljanja matičnih ćelija, one nisu zamrzavane, već su čuvane u kontrolisanim uslovima na temperaturi od približno četiri stepena Celzijusa i potom u kratkom roku reinfundirane pacijentu.
Načelnica Klinike za hematologiju i transplantaciju matičnih ćelija hematopoeze i voditeljica transplantacijskog tima Azra Jahić navela je da je cijeli postupak bio dodatno zahtjevan zbog terminalnog oštećenja bubrežne funkcije pacijenta.
Kako je pojasnila, bilo je potrebno precizno vremenski uskladiti aferezu, hemodijalizu, kondicioniranje prilagođenom dozom melfalana i reinfuziju svježih matičnih ćelija.
Takva organizacija omogućila je primjenu visokodozne terapije i autologne transplantacije kod pacijenta kod kojeg bubrežna insuficijencija dodatno povećava složenost liječenja.
Svježi graft bez procesa zamrzavanja
Jedna od prednosti korištenja svježeg grafta jeste izostavljanje procesa zamrzavanja i odmrzavanja matičnih ćelija.
Na taj način izbjegava se i primjena dimetil-sulfoksida, DMSO-a, supstance koja se koristi prilikom krioprezervacije, a koja kod pojedinih pacijenata tokom reinfuzije može izazvati neželjene reakcije.
Prema riječima Azre Jahić, ovakav način rada može pojednostaviti pojedine dijelove transplantacijskog procesa, smanjiti potrebu za kompleksnom infrastrukturom za krioprezervaciju i umanjiti dio troškova obrade i čuvanja grafta.
Dosadašnje studije, kako navode iz UKC-a Tuzla, ukazuju i na mogućnost kraćeg bolničkog liječenja i manjeg broja reakcija tokom infuzije, bez narušavanja sposobnosti grafta da ponovo uspostavi stvaranje krvnih ćelija.
Ipak, primjena svježih matičnih ćelija nije zamjena za kriokonzervaciju, već dodatna opcija koja se može primijeniti kod pažljivo odabranih pacijenata.
Takav postupak zahtijeva preciznu koordinaciju mobilizacije, prikupljanja matičnih ćelija, kondicioniranja i same transplantacije.
Transplantacija matičnih ćelija u UKC-u Tuzla provedena je uz multidisciplinarnu saradnju Klinike za hematologiju i transplantaciju matičnih ćelija hematopoeze, Poliklinike za transfuziologiju i Odjeljenja za dijalizu Klinike za interne bolesti.
Njihova zajednička koordinacija obuhvatila je sve faze postupka, od prikupljanja ćelija i hemodijalize do primjene visokodozne terapije i konačne reinfuzije svježeg grafta.
